Vĩnh biệt NSND Thanh Tòng - cây đại thụ của làng cải lương Việt Nam

(CNO)  Bích Hà | 18:15 ngày 22/09/2016

Vĩnh biệt NSND Thanh Tòng - cây đại thụ của làng cải lương Việt Nam

NSND Thanh Tòng

NSND Thanh Tòng được coi là “cây đại thụ” của nghệ thuật cải lương nói riêng và nền nghệ thuật Việt Nam nói chung. Sự ra đi của ông khiến công chúng và các nghệ sĩ vô cùng tiếc nuối, xót thương.

Sáng nay (22.9), NSND Thanh Tòng đã qua đời tại nhà riêng sau một thời gian dài điều trị bệnh tại bệnh viện. Tang lễ của NSND Thanh Tòng sẽ được tiến hành tại Nhà tang lễ TPHCM (25 Lê Quý Đôn, quận 3, TP.HCM). Lễ viếng bắt đầu từ 9 giờ ngày 23.9. 

Người gìn giữ "lửa nghề" của dòng tộc

Khi nhắc đến NSND Thanh Tòng người ta nghĩ ngay đến một gia tộc đã 6 đời theo nghệ thuật tuồng cổ. Ông tên thật là Nguyễn Thanh Tòng sinh năm 1948 tại Sài Gòn. Ông nội của Thanh Tòng là bầu Thắng, cha là nghệ sĩ Minh Tơ. Các nghệ sĩ Xuân Yến, Thanh Loan, nhạc sĩ Minh Tâm, Công Minh, Thanh Sơn... đều là người thân trong gia đình của NSND Thanh Tòng.

Ông theo nghề hát từ năm 3 tuổi. Đó là khi lên sân khấu hát bội cùng ông nội trong vở “Hoàng Phi Hổ quy Châu và San Hậu”.  Sáu tuổi Thanh Tòng học cải lương, học tân nhạc, nhảy thiết hài. Mười tuổi hát vai Lữ Bố trong đoàn Đồng ấu vai Xuân Yến, Thành Phượng, Kim Hoàng. Lên 11, Thanh Tòng được các ký giả Sài Gòn thời đó phong cho danh hiệu "thần đồng sân khấu" và diễn được đủ vai, từ văn tới võ, hát bội cũng hay mà ca cải lương cũng ngọt. Bất cứ nghề nào có liên quan đến sân khấu là ông điều học hỏi am tường. 

ảnh 1
 NSND Thanh Tòng và con gái Quế Trân trong một vở diễn.

Ngoài học nghề người cha tài năng của mình, NSND Thanh Tòng còn may mắn được các nghệ sĩ Khánh Hồng, Đức Phú, Thành Tôn, Dì Năm, Xuân Liễu, các nhạc sĩ Sáu Từng, Năm Bửu, Năm Cơ, Văn Vĩ... tận tình truyền nghề. Trong giới nghệ sĩ thời đó đã ví gia đình bầu Thắng - Minh Tơ như dòng dõi Dương Gia Tướng. 

Năm hai mươi tuổi, ông đã dàn dựng vở “Bao Công vô lò gạch tra án Quách Hòe” trên sân khấu Khánh Hồng - Minh Tơ như một khởi nghiệp cho nghề đạo diễn sau này. Dù lấn sân làm đạo diễn, hay làm nhà quản lý, Thanh Tòng vẫn luôn có ý thức gìn giữ các loại hình nghệ thuật truyền thống. Cho đến ông vẫn được xem là tinh hoa tỏa sáng một nhân cách, là người đã có công tìm tòi, nghiên cứu rất khoa học từ loại hình nghệ thuật hát bội cho ra loại hình nghệ thuật tuồng cổ của dân tộc.  

Với những cống hiến của mình, Thanh Tòng đã đoạt 4 huy chương vàng và 6 huy chương bạc trong các lần hội diễn sân khấu toàn quốc, 3 lần đoạt giải Mai Vàng. Năm 2007, Thanh Tòng được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân. 

Cho đến trước lúc ra đi mãi mãi, khán giả vẫn thấy cha con NSND Thanh Tòng và Quế Trân thường sát cánh cùng nhau trên sân khấu.  NSND Thanh Tòng là người yêu nghề, yêu sân khấu cải lương đến từng hơi thở.  Và tình yêu ấy, ông đã thừa hưởng từ dòng tộc mình và luôn dạy con gái một nguyên tắc bất di bất dịch trong cuộc đời này là phải tôn sư trọng đạo, uống nước nhớ nguồn, gìn giữ lửa nghề.

Cây đại thụ của làng cải lương

Năm 1968, báo chí thời đó phong Thanh Tòng là "Vua cải lương Hồ quảng”. Ông để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng người xem với nhiều vai diễn đa tính cách. Những vở cải lương tuồng cổ như Câu thơ yên ngựa, Bão táp nguyên phong mang đậm dấu ấn của ông. Đặc biệt, vai diễn của ông trong vở cải lương “Câu thơ yên ngựa” với màn vừa vuốt râu vừa đi một chân và cái hất râu dâng đầu bất khuất vì chính nghĩa đã trở thành lớp diễn kinh điển trong lịch sử cải lương.

Clip trích đoạn trong vở diễn “Câu thơ yên ngựa”:


Không chỉ diễn cải lương Hồ quảng và tuồng cổ ghi dấu ấn, khán giả còn thấy một nghệ sĩ Thanh Tòng duyên dáng trong vai hài ở những vở cải lương như Tô Ánh Nguyệt, hay sắc sảo trong vai Võ Minh Thành ở Đời cô Lựu.

Trên sân khấu, Thanh Tòng được nhận xét là một nghệ sĩ tài hoa. Phía sau hậu trường, ông là một nhà quản lý giỏi, một tác giả, đạo diễn có tài, một người thầy tận tụy, một nhà sư phạm có tâm. Sau 1975, ông tham gia quản lý đoàn cải lương tuồng cổ Minh Tơ, góp phần tạo ra nhiều vở cải lương tuồng cổ mang đậm màu sắc lịch sử Việt Nam để tạo sự khác biệt với cải lương hồ quảng chỉ hát tuồng Tàu.

Ông viết và đạo diễn các vở như Má hồng soi kiếm bạc, Thanh gươm và cô Đô đốc và là tác giả của nhiều kịch bản nổi tiếng như: Dưới cờ Tây Sơn, Câu thơ yên ngựa, Bão táp Nguyên phong, Má hồng soi kiếm bạc, Ngọn lửa Thăng Long, Tô Hiến Thành xử án, Bức ngôn đồ Đại Việt, Tờ mật chỉ, Hoàng hậu không ngôi...

ảnh 2
Quế Trân theo nghiệp của cha, gìn giữ nghệ thuật cải lương. 

Xưa nay, NSND Thanh Tòng ít khi phát biểu về bản thân. Ông vẫn vậy, vui vẻ và say mê nghề như ngày còn tràn đầy chất trẻ. “Trước giải phóng, tôi hầu như chỉ bó hẹp tầm mắt trong đình Cầu Quan, và nhận thức cũng không đi xa hơn đời anh kép hát với những tích tuồng xưa cũ. Tôi bỏ học sớm, nhưng may là mê đọc sách, nên khi giải phóng về được theo những khóa tập huấn, các trại sáng tác, tôi đã bắt ngay với nhịp sống mới, tri thức mới. Tôi được tiếp xúc với những bậc thầy cải lương có trình độ lý luận và tay nghề chính quy, đầu óc tôi như vỡ ra, mới mẻ. Tôi cũng có tự ái dân tộc, nên quyết tâm loại bỏ dần những gì của người ngoài, đem những gì của mình vào nghệ thuật, làm nên một loại hình vừa kế thừa vừa khác hẳn so với cải lương hồ quảng của ba tôi”- là những dòng hiếm hoi nghệ sĩ Thanh Tòng nói về mình.

Lúc còn sống, Thanh Tòng thương nhất là người vợ hiền đã cùng ông sát cánh chịu đựng khó khăn, không than thở, không ghen tuông, ngày ngày đạp xe đạp chở con đi học, lo hết gánh nặng gia đình cho ông say mê sáng tác. Con trai đầu của Thanh Tòng là Phó giám đốc Trung tâm Đào tạo lập trình viên quốc tế của FPT. Nhưng nghệ sĩ hãy ra đi thanh thản khi cô con gái Quế Trân nổi tiếng không kém cha sẽ tiếp tục thay ông giữ “lửa nghề” của dòng tộc.

Ý kiến bạn đọc

TX Nguyen (22/09/2016 20:43)

Thương tiếc cho một cố nghệ sĩ luôn hết lòng với nghề. Tuy ông ra đi nhưng gia tài nghệ thuật mà ông để lại cho đời sẽ luôn là nguồn cảm hứng tiếp lửa cho thế hệ trẻ sau này tiếp tục lưu giữ và phát huy những tinh hoa nghệ thuật dân tộc.

    Trả lời

  Ý kiến của bạn:Vui lòng sử dụng tiếng Việt có dấu

Đọc nhiều nhất

Nguyên nhân thực sự khiến BTV Kỳ Vọng rời VTV

Nguyên nhân thực sự khiến BTV Kỳ Vọng rời VTV

"Có những thời điểm công việc quá nhiều áp lực, tôi và nhiều đồng nghiệp như bị rơi vào vùng trũng tâm lý" - BTV Kỳ Vọng.


Lê Công Vinh sống giữa lằn ranh yêu và ghét

Lê Công Vinh sống giữa lằn ranh yêu và ghét

Ngày cuối cùng, trận cuối cùng, chiếc băng đội trưởng và nước mắt Công Vinh. Anh chính thức giã từ sự nghiệp quốc tế, bên những giọt nước mắt trong lễ chào cờ và lời tâm sự như khóc của anh sau trận đấu. Cuộc đời anh là một cuốn phim quay chậm với một hành trình từ vô danh đến vinh quang với đủ các cung bậc hỉ, nộ, ái, ố. Cùng những tháng ngày sống giữa lằn ranh của sự yêu – ghét đến từ người hâm mộ.


Vân Dung: 'Với Táo quân, đừng nói đến cát sê'

Vân Dung: 'Với Táo quân, đừng nói đến cát sê'

"Kịch bản Táo quân năm nay đã có, rất hay, có nhiều sự kiện, chi tiết", nghệ sĩ Vân Dung tiết lộ. 'Táo Y Tế' cũng thẳng thắn chia sẻ xoay quanh vấn đề cát - sê của các nghệ sĩ khi tham gia chương trình này…


Tiết lộ về nhà thiết kế trang phục 45kg cho Khả Trang thi Hoa hậu Siêu quốc gia

Tiết lộ về nhà thiết kế trang phục 45kg cho Khả Trang thi Hoa hậu Siêu quốc gia

Trước bộ trang phục dân tộc nặng 45kg của Khả Trang dự thi chung kết Hoa hậu Siêu quốc gia 2016, Nhà thiết kế Lê Long Dũng đã thực hiện nhiều bộ trang phục cho các nghệ sĩ, người nổi tiếng khác.